Phân quyền đúng, tăng trưởng mạnh

Phân cấp, phân quyền triệt để không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật hành chính. Đó là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị, nơi chính quyền địa phương không còn bị xem như "cánh tay nối dài" của cấp trên, mà trở thành những chủ thể có năng lực hành động độc lập, sáng tạo và chịu trách nhiệm rõ ràng trước nhân dân.

Phân quyền đúng, tăng trưởng mạnh- Ảnh 1.

Mô hình bổ trợ là lựa chọn phân quyền duy nhất đáp ứng được cả yêu cầu về hiệu quả quản trị lẫn mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm

Tinh thần ấy đã được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh dứt khoát: "Phải phân cấp, phân quyền theo hướng: địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm." Đây không chỉ là mệnh lệnh cải cách, mà còn là một định hướng chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả của hệ thống chính trị - hành chính.

Đồng thời, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã nhiều lần nhấn mạnh trong các cuộc họp điều hành rằng phải "phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn nữa cho địa phương, bộ ngành không ôm việc, không ôm quyền." Đây là sự đồng thuận cao trong hệ thống lãnh đạo, thể hiện quyết tâm chính trị nhất quán trong việc chuyển giao thẩm quyền thực chất cho địa phương.

Gần nhất, thực hiện chủ trương của Đảng, chiều 14/5, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ về tình hình triển khai thực hiện phân cấp, phân quyền gắn với thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Tại đây, Thủ tướng đã giao các Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực trực tiếp chỉ đạo, các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ tiếp tục khẩn trương rà soát trong lĩnh vực quản lý để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hơn nữa cho các địa phương, đi đôi với phân bổ nguồn lực phù hợp, nâng cao năng lực thực thi của cấp dưới, thiết kế công cụ để tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Chính lúc này – khi Quốc hội đang xem xét tiếp tục sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương – là thời điểm "vàng" để thể chế hóa chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Tổng Bí thư..

Tuy nhiên, để phân cấp, phân quyền mạch lạc và hiệu quả, cần xác định rõ một mô hình lý luận làm nền tảng. Có hai mô hình phổ biến trên thế giới: mô hình điều chỉnh (regulatory model) và mô hình bổ trợ (subsidiarity model).

Mô hình điều chỉnh, thường áp dụng trong các quốc gia liên bang như Hoa Kỳ, cho phép cấp dưới có thể có quyền cao hơn cấp trên trong một số lĩnh vực. Điều đó tạo ra sự tự chủ rất lớn, nhưng cũng có thể làm suy yếu tính thống nhất và điều phối trung ương – điều khó phù hợp với đặc điểm của Việt Nam là một quốc gia đơn nhất, có truyền thống hành chính theo trật tự cấp bậc rõ ràng.

Trong khi đó, mô hình bổ trợ lại dung hòa được giữa hiệu lực quản lý nhà nước và tính tự chủ của địa phương. Nguyên lý của bổ trợ là: việc gì cấp dưới làm được thì để cấp dưới làm; cấp trên chỉ can thiệp khi thực sự cần thiết. Trung ương giữ vai trò kiến tạo pháp luật, hoạch định chiến lược, thiết lập các tiêu chuẩn tối thiểu và điều phối chính sách liên vùng, nhưng không làm thay cấp dưới. Đây là mô hình phân quyền có điều kiện, nhưng hiệu quả và bền vững.

Phân quyền đúng, tăng trưởng mạnh- Ảnh 2.

Chúng ta cần một nền quản trị có năng lực phản ứng nhanh, sáng tạo tại chỗ và huy động được mọi nguồn lực trong xã hội

Đặc biệt, mô hình bổ trợ không cực đoan, không phá vỡ trật tự truyền thống có trên – có dưới, mà vẫn đảm bảo được nguyên lý phân công và kiểm soát quyền lực hợp lý. Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, bổ trợ là mô hình phù hợp nhất để hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ.

Mô hình bổ trợ không chỉ phù hợp về mặt nguyên lý, mà còn được thực tiễn quốc tế kiểm chứng. Tại Đức – nơi khai sinh nguyên lý này – phân quyền theo hướng bổ trợ đã tạo ra một hệ thống hành chính – chính trị năng động, minh bạch và hiệu quả. Các bang có quyền tự quyết sâu rộng trong giáo dục, y tế, hạ tầng và an sinh xã hội, trong khi chính phủ liên bang chỉ can thiệp khi có vấn đề vượt quá phạm vi hoặc năng lực địa phương. Mỗi bang vì vậy trở thành một "đầu tàu nhỏ", cùng vận hành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới một cách ổn định và bền vững.

Điều đặc biệt đáng chú ý là Nhật Bản – dù là nhà nước đơn nhất, hành chính tập trung – vẫn lựa chọn tiếp thu tư tưởng bổ trợ từ Đức sau Thế chiến II. Hiến pháp 1947 và Luật Tự trị địa phương đã xác lập rõ quyền tự trị của các đơn vị chính quyền địa phương. Các tỉnh và thành phố như Tokyo, Osaka hay Yokohama có quyền quyết định phần lớn các vấn đề phát triển đô thị, giáo dục, tài chính và hạ tầng tại chỗ. Mô hình này đã giúp Nhật Bản đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hơn 8% mỗi năm trong ba thập niên đầu hậu chiến, nhờ khai thác hiệu quả năng lực hành động tại chỗ và sự cạnh tranh chính sách lành mạnh giữa các địa phương.

Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi mô hình đó. Nhất là trong bối cảnh đang tinh gọn bộ máy, bỏ cấp huyện như một cấp chính quyền, tiến tới tổ chức lại hệ thống thành hai cấp: tỉnh và cơ sở. Nếu vận hành theo mô hình bổ trợ, thẩm quyền giữa các cấp sẽ được phân định lại một cách mạch lạc: trung ương giữ vai trò kiến tạo luật pháp và chiến lược; cấp tỉnh điều phối vùng, phân bổ ngân sách, hỗ trợ kỹ thuật; còn cấp cơ sở sẽ thực thi chính sách cụ thể, quản lý đất đai, xây dựng nhỏ, giáo dục, y tế, an sinh – với quyền thực chất và trách nhiệm rõ ràng.

Quan trọng hơn, trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, muốn đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế lên mức hai con số trong một giai đoạn nhất định, thì không thể chỉ dựa vào các gói đầu tư công hay cải cách thủ tục đơn lẻ. Chúng ta cần một nền quản trị có năng lực phản ứng nhanh, sáng tạo tại chỗ và huy động được mọi nguồn lực trong xã hội. Mô hình bổ trợ là lựa chọn phân quyền duy nhất đáp ứng được cả yêu cầu về hiệu quả quản trị lẫn mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm.

Để mô hình này vận hành hiệu quả, ba điều kiện tiên quyết cần được bảo đảm. Thứ nhất, khung pháp lý phải rõ ràng, loại bỏ các vùng xám về thẩm quyền và trách nhiệm. Thứ hai, phân quyền phải đi đôi với phân cấp ngân sách, nhân lực và công cụ thực thi. Địa phương không thể "quyết và làm" nếu không có đủ phương tiện. Thứ ba, cần có cơ chế giám sát minh bạch và hệ thống giải trình chặt chẽ. Việc ứng dụng công nghệ số và dữ liệu mở sẽ là công cụ quan trọng để thực hiện điều đó một cách thông minh và hiệu quả.

Tinh thần mà Tổng Bí thư đề ra – "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" – phải được hiện thực hóa một cách mạnh mẽ và cương quyết, thống nhất, tránh hình thức. Muốn đi đến cùng, chúng ta phải có tư duy chủ đạo, có chủ thuyết dẫn đường, có luật pháp bảo đảm và có quyết tâm chính trị cao độ.

Chúng ta đang có đủ những yếu tố nền tảng nói trên để thực sự chuyển đổi được từ mô hình "xin – cho" sang mô hình "giao – chịu trách nhiệm"; từ bộ máy hành chính thụ động sang nhà nước phục vụ, kiến tạo và gần dân. Đó chính là con đường để Việt Nam xây dựng một hệ thống quản trị hiện đại, hiệu lực và bền vững – đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Xem nhiều nhất

Thủ tướng Lê Minh Hưng trao đổi, tiếp xúc song phương với lãnh đạo nhiều nước

Tin trong nước 1 ngày trước

Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp Thủ tướng Australia Anthony Albanese (Ảnh: Dương Giang/TTXVN).Ngày 15/11, trong khuôn khổ tham dự các hoạt động của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Manila, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có các cuộc gặp song phương và trao đổi với các nhà lãnh đạo Brazil, Canada, Lào, Philippines, Singapore và Australia.Tại các cuộc gặp, Thủ tướng và lãnh đạo các nước trao đổi về những bước phát triển trong quan hệ song phương và các công việc cần thúc đẩy trong thời gian tới để tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ cùng phát triển.Tại cuộc gặp Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trân trọng chuyển tới Tổng thống lời thăm hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các lãnh đạo cấp cao Việt Nam.Chúc mừng Tổng thống Lula da Silva tái đắc cử nhiệm kỳ 2027-2031, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ với Brazil, một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại Mỹ Latinh.Trên cơ sở những bước phát triển của quan hệ hai nước thời gian qua, Thủ tướng mong Tổng thống Lula da Silva và Chính phủ Brazil tiếp tục quan tâm thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Brazil trong nhiệm kỳ mới.Tổng thống Lula da Silva bày tỏ vui mừng gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng và nhắc lại những ấn tượng tốt đẹp về đất nước, con người Việt Nam, cũng như về các cuộc trao đổi cấp cao giữa hai nước thời gian qua.Tổng thống khẳng định Brazil coi trọng quan hệ với Việt Nam, đồng thời bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục phối hợp để đưa quan hệ đối tác chiến lược ngày càng đi vào chiều sâu.Hai nhà lãnh đạo đánh giá cao những bước tiến trong quan hệ song phương kể từ khi Việt Nam và Brazil nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược vào tháng 11/2024.Để tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa hai nước, hai nhà lãnh đạo nhất trí đẩy mạnh triển khai Kế hoạch Hành động giai đoạn 2025-2030, chú trọng thực hiện hiệu quả các nội dung hai bên đã thống nhất.Tại cuộc gặp Thủ tướng Canada Mark Carney, hai Thủ tướng nhấn mạnh ý nghĩa của việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Canada lên đối tác chiến lược nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada tháng 9/2026, mở ra giai đoạn phát triển mới với tầm mức và độ gắn kết cao hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai nước.Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gặp Thủ tướng Canada Mark Carney (Ảnh: TTXVN).Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ Việt Nam đang chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương triển khai các kết quả của chuyến thăm. Thủ tướng đề nghị hai bên sớm cụ thể hóa các cam kết đã đạt được thành những chương trình, dự án hợp tác cụ thể. Trong quá trình triển khai, các chương trình, dự án cần có tiến độ rõ ràng và hướng tới những kết quả thiết thực cho quan hệ hai nước.Thủ tướng Mark Carney khẳng định Canada coi trọng quan hệ Đối tác Chiến lược với Việt Nam. Thủ tướng Canada nhất trí hai bên cần phối hợp chặt chẽ trong quá trình thực hiện các thỏa thuận cấp cao, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực cùng ưu tiên và có thế mạnh.Hai Thủ tướng nhất trí giao Bộ Ngoại giao hai nước phối hợp đẩy nhanh việc triển khai Kế hoạch Hành động về quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Canada.Tại các cuộc trao đổi với Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, trong không khí thân tình và cởi mở, Thủ tướng Lê Minh Hưng và các nhà lãnh đạo chia sẻ về tình hình mỗi nước, những ưu tiên phát triển, các vấn đề quan tâm chung, những cơ hội và thách thức trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều chuyển động mới.Trên nền tảng quan hệ hữu nghị và hợp tác tốt đẹp, Thủ tướng Lê Minh Hưng và các nhà lãnh đạo trao đổi về những định hướng nhằm tăng cường hợp tác, nhất là trong các lĩnh vực kết nối hạ tầng, năng lượng, hợp tác điện, chuyển đổi số và những lĩnh vực tiềm năng khác.Các cuộc trao đổi cũng đề cập đến những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai hợp tác, sự khác biệt về điều kiện và nhu cầu phát triển của mỗi nước, cũng như cách thức cùng tìm kiếm giải pháp phù hợp, tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho việc triển khai các chương trình, dự án hợp tác.Các cuộc gặp đã góp phần vun đắp tình hữu nghị, tăng cường sự gắn bó và tin cậy giữa các nước thành viên, tạo thêm nền tảng thuận lợi cho hợp tác và phối hợp trong ASEAN, hướng tới một Cộng đồng ASEAN ngày càng gắn kết, phát triển và mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân.Tại cuộc gặp người đồng cấp Australia Anthony Albanese, Thủ tướng Lê Minh Hưng cảm ơn Chính phủ và nhân dân Australia đã dành cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sự đón tiếp trọng thị, chu đáo trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia tháng 8/2026.Nhấn mạnh chuyến thăm đã tạo thêm động lực và định hướng mới cho quan hệ hai nước, Thủ tướng cho biết Chính phủ Việt Nam đang chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai những kết quả đạt được.Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp Thủ tướng Australia Anthony Albanese (Ảnh: Dương Giang/TTXVN).Thủ tướng Anthony Albanese đánh giá cao tinh thần khẩn trương của Việt Nam, cho rằng việc sớm đưa các thỏa thuận vào thực hiện sẽ giúp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia phát triển ngày càng thực chất.Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, tăng cường lòng tin chiến lược; trân trọng mời Thủ tướng Anthony Albanese sớm thăm lại Việt Nam, dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) 2027 và cử lãnh đạo Australia tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 4.Thủ tướng Australia cảm ơn lời mời, khẳng định Australia luôn sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ và ủng hộ Việt Nam đảm nhiệm thành công vai trò nước chủ nhà APEC 2027.Trao đổi về hợp tác kinh tế, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên cùng hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 20 tỷ USD và tăng gấp đôi đầu tư hai chiều; mong Australia tiếp tục duy trì nguồn cung năng lượng ổn định, trong đó có khí hóa lỏng (LNG) và khoáng sản chiến lược, tháo gỡ rào cản để hàng hóa hai nước tiếp cận thị trường thuận lợi hơn.Thủ tướng cũng đề nghị mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, y sinh, nghiên cứu biển và hydrogen xanh; khẳng định Việt Nam cam kết tạo môi trường chính sách, pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà đầu tư Australia hoạt động lâu dài tại Việt Nam.Thủ tướng Anthony Albanese đánh giá cao những thành tựu phát triển kinh tế-xã hội và các định hướng phát triển mới của Việt Nam, nhận định đây là cơ sở mở ra nhiều cơ hội hợp tác.Nhấn mạnh Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong Chiến lược Kinh tế Đông Nam Á đến năm 2040 của Australia, Thủ tướng cho biết Australia khuyến khích các doanh nghiệp và quỹ đầu tư lớn tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam, nhất trí cùng thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu bổ trợ.Về quốc phòng và gìn giữ hòa bình, Thủ tướng Lê Minh Hưng cảm ơn Australia đã hỗ trợ Việt Nam triển khai lực lượng tới các phái bộ Liên hợp quốc; đề nghị hai bên thực hiện hiệu quả các thỏa thuận hợp tác quốc phòng và gìn giữ hòa bình.Thủ tướng cũng mong Australia tiếp tục chia sẻ thông tin, dữ liệu và kỷ vật liên quan đến bộ đội Việt Nam trong chiến tranh, góp phần vào Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.Thủ tướng Anthony Albanese khẳng định Australia coi trọng hợp tác quốc phòng với Việt Nam và sẵn sàng phối hợp trong những hoạt động thiết thực, giàu ý nghĩa nhân văn.Hai nhà lãnh đạo nhất trí đẩy mạnh hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, những lĩnh vực mở ra cơ hội lớn nhưng cũng đòi hỏi hai nước tăng cường trao đổi kinh nghiệm và phối hợp quản trị các thách thức mới; tiếp tục quan tâm thúc đẩy hợp tác giáo dục, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân, những cầu nối bền vững đưa quan hệ đến gần gũi hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ.Hai Thủ tướng cũng trao đổi về một số vấn đề cùng quan tâm, khẳng định tiếp tục phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin đầy đủ và toàn diện.Về tình hình quốc tế, khu vực, hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường tham vấn tại các cơ chế đa phương như ASEAN, Liên hợp quốc và APEC; nhấn mạnh ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và các nỗ lực hỗ trợ Myanmar sớm tìm giải pháp vượt qua khó khăn, chia sẻ tầm quan trọng của bảo đảm an ninh, an toàn và tự do hàng hải, thúc đẩy xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, cùng đóng góp vào hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và trên thế giới.link: https://dantri.com.vn/thoi-su/thu-tuong-le-minh-hung-trao-doi-tiep-xuc-song-phuong-voi-lanh-dao-nhieu-nuoc-20261116065255145.htm