Cụm tượng tri ân chuyên gia quân sự Cuba gửi đi thông điệp mạnh mẽ về mối quan hệ đặc biệt, thủy chung giữa hai dân tộc Việt Nam - Cuba. Dân tộc Việt Nam luôn ghi lòng tạc dạ nghĩa tình trong sáng mà các quốc gia anh em đã dành cho mình trong những thời khắc gian khó nhất.

Trong chuyến thăm Việt Nam và tham dự lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez và Phu nhân, Thượng tướng Álvaro López Miera, Bộ trưởng Bộ các Lực lượng vũ trang Cách mạng Cuba đã tới đặt hoa tại tượng Tình đoàn kết, hữu nghị Việt Nam - Cuba.

Đây là cụm tượng tri ân các chuyên gia quân sự Cuba, đặt tại Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, với dòng chữ: “Tình đoàn kết, hữu nghị Việt Nam - Cuba”. 

Cụm tượng cao hơn 3 mét, gồm 5 nhân vật khắc họa chân thực hoạt động hỗ trợ cứu chữa thương binh của các chuyên gia quân sự Cuba đối với Việt Nam trong những ngày khốc liệt tại chiến trường Quảng Trị. Ở hướng chính diện, một bác sĩ quân y Cuba đang tận tình cứu chữa một chiến sĩ Việt Nam vừa bị thương - hình ảnh đầy xúc động, biểu trưng cho tinh thần đồng cam cộng khổ và sự cống hiến thầm lặng của những bác sĩ, nhân viên y tế Cuba nơi tuyến đầu lửa đạn.

Phía đối diện, những người lính Việt Nam hiện lên kiên cường: một chiến sĩ đang cáng thương binh, một người đứng gác bảo vệ và một người sẵn sàng chiến đấu. Tất cả hòa quyện trong một bức tranh sống động về tình đồng chí, tình bạn chiến đấu bền chặt.

Nhà điêu khắc Lê Đình Bảo - tác giả cụm tượng tri ân các chuyên gia quân sự Cuba chia sẻ, hình ảnh lãnh tụ Fidel Castro chính là nguồn cảm hứng sâu sắc để ông “thai nghén” và hoàn thành tác phẩm này.

Trong chuyến thăm lịch sử tới vùng giải phóng Quảng Trị năm 1973, khoảnh khắc Tổng Tư lệnh Fidel Castro phất cao lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam trên đồi 241 đã trở thành biểu tượng bất hủ của tinh thần quốc tế cao đẹp. Trước đó, vào tháng 1/1966, lãnh tụ Fidel từng khẳng định mạnh mẽ: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”.

“Tôi rất yêu đất nước Cuba, dù chưa một lần đặt chân tới nơi đó. Chính vì vậy, khi được giao nhiệm vụ thực hiện cụm tượng tri ân, tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc và dồn toàn tâm, toàn lực để hoàn thành tốt nhất có thể. Tôi luôn hy vọng rằng, tình đoàn kết giữa hai dân tộc chúng ta sẽ trường tồn, vững bền như chính cụm tượng đồng này - một minh chứng nghệ thuật sống động cho tình hữu nghị Việt Nam - Cuba. Nếu có cơ hội, tôi nhất định sẽ đến thăm đất nước Cuba thân yêu”, nhà điêu khắc Lê Đình Bảo xúc động chia sẻ khi cùng Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes chiêm ngưỡng tác phẩm này.

Nhà điêu khắc Lê Đình Bảo cho rằng, việc thực hiện cụm tượng tri ân chuyên gia quân sự Cuba là một cử chỉ giàu ý nghĩa nhân văn của Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng. Không chỉ góp phần tuyên truyền, giáo dục về mối quan hệ đặc biệt, thủy chung giữa hai dân tộc Việt Nam - Cuba, công trình còn là thông điệp mạnh mẽ gửi đến bạn bè quốc tế: dân tộc Việt Nam luôn ghi lòng tạc dạ những nghĩa tình trong sáng mà các quốc gia anh em đã dành cho ta trong những thời khắc gian khó nhất.

Chia sẻ về tác phẩm, ông Bảo cho biết cảm hứng đến từ cuộc chiến đấu khốc liệt tại Quảng Trị - nơi Cuba đã dành nhiều sự hỗ trợ thiết thực cho Việt Nam. Cụm tượng tái hiện lại những khoảnh khắc xúc động, phản ánh tinh thần đoàn kết, kề vai sát cánh giữa hai đất nước cách xa về địa lý nhưng gần gũi về lý tưởng và nhân văn.

Tại phần chân tượng, một tấm biển được gắn trang trọng với câu nói nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việt Nam - Cuba tuy ở cách xa nhau về địa lý nhưng lại có sự đồng nhất hoàn toàn về mặt đạo đức”.

Chia sẻ thêm về quá trình hình thành ý tưởng tác phẩm, nhà điêu khắc Lê Đình Bảo cho biết, vào một ngày giữa tháng 7, ông nhận được lời mời từ Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và Bộ Quốc phòng tham gia thực hiện một công trình điêu khắc - tượng đài tri ân các chuyên gia và chiến sĩ quốc tế đã sát cánh cùng nhân dân Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến.

“Lúc đó, lãnh đạo Bảo tàng hỏi chúng tôi liệu có thể đưa ra phương án thiết kế trong vòng 20 ngày không. Đây là một thử thách thực sự, nhưng với lòng tri ân sâu sắc và tinh thần trách nhiệm, tôi và các đồng nghiệp đã trăn trở, suy nghĩ rất nhiều”, ông Bảo chia sẻ.

Trước những hy sinh xương máu của quân đội và nhân dân Việt Nam sau hai cuộc kháng chiến gian khổ để giành độc lập, toàn vẹn lãnh thổ, nhà điêu khắc Lê Đình Bảo tự nhủ rằng “không có lý do gì mà không làm cho bằng được” nhiệm vụ Bộ Quốc phòng đã tin tưởng giao phó.

“Đây là công trình thể hiện lòng tri ân, sự yêu mến và tôn trọng sâu sắc đối với các chiến sĩ quốc tế - những người đã hy sinh, đồng hành và hỗ trợ nhân dân Việt Nam trong những năm tháng gian khổ”, ông xúc động nói.

Trong quá trình sáng tác, Nhà điêu khắc Lê Đình Bảo được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cung cấp nhiều tài liệu và định hướng nội dung cần truyền tải. Tuy nhiên, theo ông, để thể hiện đầy đủ chiều sâu của tác phẩm, người nghệ sĩ không chỉ cần tài liệu mà còn phải có một nền tảng kiến thức, cảm xúc và trải nghiệm được tích lũy qua cả cuộc đời làm nghề.

“Để làm nên một bức tượng như vậy, không thể chỉ đọc tài liệu trong một, hai ngày là đủ. Đó là kết tinh của cả một nền tảng tri thức và tâm huyết tích lũy lâu dài”, ông Bảo chia sẻ.

Trong suốt chiều dài lịch sử kháng chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình, thủy chung và hiệu quả của các nước và bạn bè quốc tế, trong đó có Cuba - những người đồng chí, người bạn đã không tiếc công sức, của cải và cả xương máu vì nền độc lập và hòa bình của Việt Nam.

Sự hỗ trợ đó không chỉ là nguồn lực vật chất to lớn mà còn là nguồn động viên tinh thần vô giá, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam.