Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hiệp hội Chính sách Đối ngoại Hoa Kỳ (FPA) nhấn mạnh “góc nhìn của Việt Nam về ba vấn đề”, không chỉ đề cập quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ, mà còn cho thấy một thông điệp rộng hơn về “trách nhiệm” trong bối cảnh mới.

Đó là tâm thế của một Việt Nam không chỉ thích ứng với thay đổi, mà chủ động tham gia tìm kiếm giải pháp và góp phần hình thành những nguyên tắc, chuẩn mực mới. Cạnh tranh địa chiến lược, xung đột, biến đổi khí hậu, an ninh mạng và sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ đang tạo ra những vấn đề vượt khỏi biên giới quốc gia. Vì vậy, câu hỏi đặt ra không chỉ là mỗi nước được gì, mất gì, mà còn là có thể đóng góp gì cho những lợi ích chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh các nước lớn cần có đóng góp tương xứng với ảnh hưởng của mình; các nước vừa và nhỏ cũng không thể đứng ngoài, mà cần chủ động đề xuất sáng kiến và tham gia giải quyết các vấn đề chung. Thông điệp này cho thấy một cách nhìn nhất quán về vai trò quốc tế của Việt Nam: là một nước đang phát triển, Việt Nam không tự giới hạn mình trong phạm vi lợi ích quốc gia trước mắt, mà chủ động tham gia vào việc giải quyết những vấn đề chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chính sách tại Hiệp hội Chính sách đối ngoại (Hoa Kỳ) ngày 23/9/2026. Ảnh: TTXVN

Bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững độc lập, tự chủ và tạo dựng môi trường hòa bình cho phát triển vẫn là ưu tiên hàng đầu. Song những lợi ích ấy ngày càng gắn với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực, thế giới. Quan điểm đó thể hiện trong chủ trương củng cố hệ thống quốc tế lấy Liên hợp quốc làm trung tâm, đề cao bình đẳng chủ quyền, tôn trọng độc lập, toàn vẹn lãnh thổ và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Đặc biệt, khi đề cập AI, an ninh mạng và sử dụng không gian vũ trụ vào mục đích hòa bình, một câu hỏi có ý nghĩa ngày càng lớn được đặt ra: công nghệ phát triển để phục vụ ai và được quản trị như thế nào? Quan điểm được nêu rất rõ: công nghệ phải phục vụ con người, con người phải kiểm soát công nghệ và các quốc gia đều cần có cơ hội tiếp cận, cùng hưởng lợi. Đó là sự chuyển dịch từ tâm thế chờ đợi để thích ứng sang chủ động tham gia định hình những chuẩn mực của thế giới mới.

Lịch sử quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ là một hành trình đặc biệt: từ hợp tác trong cuộc chiến chống phát xít, trải qua mất mát, thiếu niềm tin, đến bình thường hóa và trở thành Đối tác Chiến lược toàn diện. Đó là một hành trình kiên trì gây dựng lòng tin. Hợp tác tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích trong chiến tranh, khắc phục hậu quả bom mìn, xử lý dioxin, hỗ trợ người khuyết tật và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Việt Nam đã trở thành những nền tảng quan trọng của quá trình hàn gắn. Những cựu binh Hoa Kỳ như John McCain, John Kerry, Bobby Muller cùng nhiều người khác cũng đóng vai trò tích cực trong tiến trình bình thường hóa và vun đắp quan hệ hai nước.

Chính tinh thần trách nhiệm và tôn trọng lẫn nhau đã góp phần giúp hai bên vượt qua những khác biệt sâu sắc. Hành trình ấy cho thấy lòng tin không thể hình thành bằng tuyên bố, mà phải được tích lũy qua thời gian, sự tôn trọng và những hành động cụ thể. Quá trình hàn gắn Việt Nam - Hoa Kỳ như một minh chứng rằng những khác biệt tưởng như rất sâu sắc vẫn có thể được hóa giải khi các bên lựa chọn đối thoại, hợp tác và hướng tới tương lai.

Để đưa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ tiến xa hơn, cần củng cố nền tảng chính trị, làm sâu sắc hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư, thúc đẩy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, tiếp tục hàn gắn hậu quả chiến tranh và nâng tầm phối hợp tại khu vực, trên thế giới. Trong đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mở ra không gian hợp tác mới.

Đào tạo kỹ sư bán dẫn, chuyên gia AI; kết nối trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; nâng cao năng lực để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ sẽ giúp quan hệ hai nước tạo ra giá trị vượt lên trên thương mại và đầu tư truyền thống. Mục tiêu không chỉ là tăng kim ngạch hay dòng vốn, mà còn là tạo thêm công nghệ, việc làm, tri thức và năng lực cạnh tranh cho cả hai nền kinh tế.

Cùng với đó, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, nâng cao hiệu quả bảo hộ sở hữu trí tuệ, bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng và tính nhất quán trong thực thi chính sách.

Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện chỉ có chiều sâu khi các khuôn khổ chính trị được chuyển hóa thành lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp và người dân hai nước. Tâm thế chủ động “góc nhìn của Việt Nam về ba vấn đề” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tại FPA - những biến động của thế giới, lịch sử quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ và tương lai hợp tác giữa hai nước - cùng quy tụ ở một điểm: trách nhiệm. Trách nhiệm trước những thay đổi của thời đại để không đứng ngoài các vấn đề chung. Trách nhiệm với lịch sử để xử lý quá khứ bằng sự chân thành và hành động cụ thể. Trách nhiệm với tương lai để biến lòng tin thành những giá trị mới.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy một cách tiếp cận nhất quán: không quên quá khứ, không đứng ngoài hiện tại và không thụ động trước tương lai. Lòng tin phải tiếp tục được chuyển hóa thành những kết quả hợp tác cụ thể, để quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ không chỉ tốt đẹp trên bình diện chính trị, mà còn mang lại những lợi ích thiết thực hơn cho người dân hai nước và đóng góp tích cực hơn cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực, thế giới.