Với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã được trao quyền nhiều hơn, công việc tăng lên, vì thế chế độ đãi ngộ dành cho cán bộ cấp xã cần tương xứng để họ yên tâm công tác và có cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Công việc nhiều hơn, phức tạp hơn

Sáng 20/7, anh Trần Văn Công, phường Nam Phong (Nam Định cũ) đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vị Khê (Ninh Bình) để tìm hiểu thủ tục làm sổ đỏ. Anh Công chia sẻ: “Bố mẹ tôi có thửa đất rộng 500m2, muốn chia cho con cái để các con tiện xây nhà, ra ở riêng. Vì vậy, hôm nay tôi đến trung tâm để hỏi cán bộ về thủ tục tách sổ. Cán bộ trung tâm hướng dẫn tôi các bước làm thủ tục tách sổ, liệt kê những giấy tờ tôi cần chuẩn bị, các bước cần thực hiện như thế nào. Có chỗ nào không hiểu, tôi hỏi lại thì được cán bộ tận tình giải thích. Nói chung tôi thấy hài lòng về thái độ tiếp dân của cán bộ phường”.

Ông Nguyễn Thế Báu, Phó Chủ tịch UBND, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vị Khê cho biết, khi chưa sáp nhập, ông là Trưởng phòng Hành chính - Tổ chức (Văn phòng UBND) tỉnh Nam Định cũ. Nhận công tác mới, ông phải đi làm xa hơn 20km. Thời gian đầu, ông cũng có chút bỡ ngỡ vì ở cấp xã, cán bộ phải trực tiếp xử lý nhiều đầu việc nên rất bận rộn. Thêm nữa, địa bàn sau sáp nhập khá rộng. Phường Vị Khê là sáp nhập từ phường Nam Phong và xã Nam Điền (huyện Nam Trực cũ) nên công việc càng nhiều. Mọi người làm việc từ 8h đến 12h trưa, tranh thủ ăn cơm, nghỉ một chút, 13h tiếp tục làm việc. 

Trước mắt, ông Báu phân công cán bộ từng phụ trách bộ phận một cửa của các địa phương cũ tiếp tục đảm nhiệm vị trí tương ứng tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công phường Vị Khê. Ông cũng phân công cán bộ trước đây phụ trách cấp huyện, tỉnh tổ chức tập huấn, hướng dẫn anh em thao tác trên phần mềm quản lý, cổng dịch vụ công và quy trình xử lý hồ sơ điện tử cho cán bộ toàn xã. Khi phát sinh lỗi kỹ thuật hoặc sự cố đường truyền, đội ngũ này kịp thời hỗ trợ, đảm bảo công việc không bị gián đoạn. Anh em ăn chung, ngủ chung ở cơ quan, cùng chia sẻ khó khăn, vất vả, giữ cho guồng công việc của xã không bị gián đoạn. Vì vậy, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vị Khê vận hành về cơ bản là thông suốt.

Chị N.V.A là công chức mới được điều động về Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã Hòa Hiệp, tỉnh Vĩnh Long. Nhiều công việc từ cấp huyện giờ chuyển xuống cấp xã nên cán bộ xã phải xử lý nhiều đầu việc phức tạp hơn, vì vậy họ phải tham gia các lớp đào tạo và tự học để nâng cấp bản thân.

“Trước khi bộ máy mới vận hành, cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan đã được tập huấn về quy trình làm việc, nắm được những nhiệm vụ cơ bản, nhưng công việc thực tế phức tạp hơn những gì chúng tôi nghĩ. Vì vậy, tôi cũng như anh chị em khác phải nghiên cứu nhiều văn bản quy phạm pháp luật, học thêm kiến thức về tin học để đáp ứng yêu cầu công việc mới. Chúng tôi kết nối với những đồng nghiệp cấp tỉnh để có chỗ nào còn vướng mắc thì nhờ họ hướng dẫn. Cũng may là anh em nhiệt tình chỉ bảo”, chị N.V.A chia sẻ.

Thiết lập "phụ cấp trách nhiệm mở rộng" cho cán bộ xã

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Học viện Hành chính và Quản trị công nhận xét, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tác động tích cực đến việc tinh giản bộ máy và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công tại Việt Nam, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và hỗ trợ phát triển bền vững.

“Cần có chính sách cụ thể như: tăng lương, hỗ trợ nhà ở, phương tiện đi lại trong khi sắp xếp, sáp nhập,… nhằm tạo động lực cho đội ngũ cán bộ, công chức. Hoạt động thông suốt, mô hình 2 cấp sẽ nâng cao đáng kể chất lượng, hiệu quả cung ứng dịch vụ công, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và hỗ trợ phát triển bền vững”.

Việc tinh giản bộ máy phải đi đôi với đảm bảo nguồn lực tài chính và nhân sự cho cấp xã. Nguồn lực tài chính để đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và năng lực cán bộ cấp xã, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa nên ưu tiên đầu tư máy tính, internet để đảm bảo điều kiện làm việc. Ngoài ra cần có chính sách cụ thể như: tăng lương, hỗ trợ nhà ở, phương tiện đi lại trong khi sắp xếp, sáp nhập,… nhằm tạo động lực cho đội ngũ cán bộ, công chức.

TS Lê Thương Huyền, Viện Nhà nước và Pháp luật cho rằng, để giữ chân cán bộ, công chức giỏi tại cấp xã, phường trong bối cảnh họ phải chịu áp lực công việc cao do tăng thẩm quyền cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện phát triển cho họ.

Đầu tiên phải xây dựng chế độ đãi ngộ tài chính, qua việc cải cách lương và phụ cấp; Áp dụng chế độ lương theo năng suất, hiệu quả công việc, thiết lập "phụ cấp trách nhiệm mở rộng" cho cán bộ xã đảm nhiệm nhiều chuyên ngành; Xây dựng phụ cấp đặc thù cho cán bộ vùng sâu vùng xa, hỗ trợ chi phí đi lại, cước điện thoại.

Thực hiện các giải pháp này cần đảm bảo công bằng, minh bạch trong phân bổ thu nhập, tránh tình trạng bất bình đẳng giữa các vị trí hoặc địa phương.

Môi trường làm việc, các điều kiện vật chất như trụ sở, trang thiết bị làm việc,… cũng cần được cải thiện. 

Tinh thần làm việc cũng là yếu tố quan trọng để níu kéo các tài năng. Sự ghi nhận, động viên những thành tích đạt được từ phía chính quyền, người dân là một động lực, tuy vô hình nhưng cũng đem lại nhiều giá trị, giúp các cán bộ nhiệt tình cống hiến hơn, thực hiện tốt các hoạt động công vụ. 

“Thành công của mô hình chính quyền 2 cấp phụ thuộc rất lớn vào việc giữ chân được đội ngũ cán bộ giỏi cấp xã. Để làm tốt điều này cần kết hợp giữa đãi ngộ vật chất, hỗ trợ công việc, phát triển nghề nghiệp và cải thiện môi trường làm việc. Chỉ khi họ yên tâm công tác, phát triển nghề nghiệp và có cuộc sống ổn định, mô hình mới có thể vận hành hiệu quả và phục vụ nhân dân tốt nhất”

Trong bối cảnh phát triển công nghệ như hiện nay, việc phân công hợp lý và ứng dụng triệt để công nghệ vào công việc là vô cùng cần thiết. Nền tảng số hóa sẽ giảm tải công việc thủ công, giảm thiểu thủ tục giấy tờ và tiết kiệm thời gian cho cán bộ. Nên rà soát, cắt giảm 30 - 40% các thủ tục hành chính không cần thiết.

''Để giữ chân cán bộ giỏi, chúng ta cần nhìn nhận về chiến lược tuyển dụng mới. Đối với những vị trí thiếu nhân lực, nên áp dụng tuyển dụng đặc cách. Thực hiện các ưu đãi đặc biệt như (nâng mức đóng bảo bảo hiểm xã hội, y tế, bảo hiểm tai nạn nghề nghiệp cho cán bộ xã, thiết lập quỹ hỗ trợ khẩn cấp cho cán bộ gặp khó khăn, hỗ trợ nhà ở…).

Ở các phòng chuyên môn của cấp xã phải được phân chia rõ ràng trách nhiệm, thiết lập nguyên tắc một cửa, giảm đi lại giữa các phòng, ban và áp dụng lịch làm việc linh hoạt cho một số vị trí cũng là những giải pháp cần được triển khai trong thời gian ngắn.

Thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phụ thuộc rất lớn vào việc giữ chân và tuyển dụng được đội ngũ cán bộ cấp xã giỏi”, TS Lê Thương Huyền nhấn mạnh.